تمبر و تمبر شناسي / راهنماي جمع آوري تمبر / همه چيز در مورد تمبر
اولین های تمبر:
بد نیست کمی هم درباره ی اولین های تمبرصحبت کنیم.
اولین تمبر چسبدار جهان:
اولین تمبر پستی جهان معروف به پنی سیاه در اول ماه می 1840 در انگلستان به چاپ رسید. این تمبر از 6 می همان سال ارزش پستی پیدا کرد. خالق آن سررولاند هیل (1879 1795میلادی) می باشد.
اولین نمایشگاه تمبر:
اولین نمایشگاه انحصاری تمبر در سال 1870 میلادی و در شهر در سدن آلمان بر گزار شد.
اولین نماشگاه بین المللی تمبر:
اولین نمایشگاه بین المللی تمبر نیز درآلمان برگزار شد ولی این بار در سال 1870 میلادی و در شهر فرانک فورت.
اولین موزه پستی :
اولین موزه ی پستی جهان معروف به موزه ی«رایش پست» در سال1872 میلادی توسط «ها ینریش فون استفان» آلمانی بنیان گذاری شد.
اولین حراجی تمبر:
اولین حراجی تمبر جهان در 29 دسامبر1865 میلادی در هتل دروت پاریس برگزارشد.
اقلام جانبی:
شرکت پست علاوه بر تمبر اقلام جانبی مرتبط با آن نیز تولید می کند که از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:
آیروگرام :
یک برگ کاغذ سبک ونازک است که متن نامه در پشت آن نوشته می شود و سپس با تا کردن ، کاغذ به شکل یک پاکت نامه پستی در می آید که توسط پست هوایی ارسال می شود. کرایه پستی آن کمتر از کرایه یک نامه ی هوایی است.
پاکت مهر روز:
هر تمبر یادگاری که چاپ می شود مهر روز منحصر به فردی نیز دارد که نشان دهنده ی عنوان تمبر و تاریخ انتشار آن است . پاکت مهر روز( پاکت نخستین روزانتشار) پاکت مخصوصیت که تمبر پستی روی آن چسبانده شده وتمبر توسط این مهر خاص ممهور و ابطال می شود. پاکت های مهر روز به دو صورت ساده یا طرح دار تولید می شوند. بسیاری از مجموعه داران تمبر پاکت های مهر روز را نیز جمع می کنند.
پاکت تمبر دار:
پاکت تمبردار به پاکتی گفته می شود که طرح تمبر توسط شرکت پست از قبل بر روی ان چاپ شدهباشد. از این پاکت ها برای ارسال نامه های عادی شهری و بین شهری استفاده می شودو در صورتی نامه ی ما اضافه وزن نداشته باشدنیازی به چسباندن تمبر نیست.
دفترچه ی تمبر دار:
به یک یا چند سری تمبر که داخل یک جلد مقوایی قرار داده شده باشد،دفترچه ی تمبردار گفته می شود. این دفترچه ها معمولا دارای توضیحاتی در مورد تمبرهای داخل ان است. اولین دفترچه ی تمبردار رسمی دنیا در سال 1895 در کشور لوگزامبرگ منتشر شد. ایران نیز تا کنون چهار دفترچه ی تمبردار منتشر کرده است.
مگزیموم کارت: کلمه ی مگزیموم کارت برای اولین بار درسال 1932توسط یک مجموه دار بلژیکی ابداع وبه کار گرفته شد. مگزیموم کارت، کارت پستالی است که روی سطح عکس دار آن تمبری با موضوع مشابه چسبانده وباطل شده باشد. منظوراز مگزیموم (حداکثر) در این کارتها نهایت ارتباط بین تصویر کارت پستال ، تمبری که بر روی آن چسبانده شده ومهری که جهت ابطال کارت به کار می رود . در این میان جزء اصلی کارت پستال است ولی برای داشتن یک مگزیموم کارت باید دو جزء دیگرهم باشد. اولین نمایشگاه مگزیموم کارت در سال 1961 در پاریس برگزارشد و به دنبال آن و برای اولین بارمگزیما فیلی در اجلاس سال 1980 «ایسن» آلمان به طور رسمی به عنوان شاخه ای از تمبر شناسی شناخته شد. امروزه جمع آوری آن در بین علاقه مندان به تمبر درسراسر جهان بسیار شایع است.
آلبوم: کسی که می خواهد با سرمایهای اندک شروع کند باید از آلبوم های ساده و ارزان شروع کرد. مجموعه دار مبتدی اگر پولی که برای خرید تمبر کنار گذاشته را صرف خرید تمبر کند بهتر است. مجموعه دارهای حرفه ای از اول تعیین می کند که قرار است چه تمبر هایی با چه موضوعی وچند تمبر داخل ان جای بدهد.کتاب های مرجع٬ نشریات و کاتالوگ ها :کاتالوگ فهرست مصوری از تمبرهای مختلف منتشر شده به همراه قیمت و همه ی مشخصات انها هستند. متداول ترین کاتالوگ های جهان عبارت است از:« Yvert & tellier »ازفرانسه و به زبان فرانسوی٬«Michel» از المان و به زبان های المانی و انگیلیسی٬«Stanly Gibbons» از انگلیس وبه زبان انگلیسی و«Scott»از امریکا و زبان امریکایی است. دسرس ترین کاتالوگ تمبر های ایران ٬ کتاب راهنمای تمبرهای ایران است و تازه های تمبر های داخلی و خارجی را می توانید در مجلات تمبر پیدا کنید. پنس: یک وسیله ی بسیار ساده و در عین حال بسیار ضروری برای یک مجموعه دار است.این پنس ها مخصوص تمبر هستند و باید انها را از فروشندگان تمبر خرید.از پنس به این دلیل استفاده می شود که از تماس نوک انگشت با تمبر جلوگیری شود٬ چون بود و نبود اثر انگشت بر قیمت تمبر اثر می گذارد.(پنسهای باریک٬نازک و شیاردار٬تمبر ها را سوراخ وخراب می کند) ذره بین: ذره بین یکی از وسایل های مهم بشمار می اید زیرا با وجود ان چیزهایی که با چشم معمولی در تمبر قابل دیدن نیست را خواهید دید. بهتر است ذره بین را از فرو شندگان تمبر تهیه نمایید.برای استفاده از ذره بین باید یک چشم را بسته و با چشم دیگر دید زیرا ذره بین مثل چشمی دوربین است .
وسایل مورد نیاز نگهداری تمبر<2>
دندانه شمار:
یکی از مشخصات اصلی تمبر دندانه های آن است. گاهی تمبرها از نظر طرح وشکل واندازه یکی هستند و تنها اندازه ی دندانه ها یا به اصطلاح پرفراژ آنها وجه تمایزشان از یکدیگر است. به همین د لیل ، توانایی تشخیص تفاوت های دندانه ها بسیار اهمیت دارد. واگر یک دندانه شمار داشته باشید، با مشکل روبه رو نخواهیم شد. دندانه شمار کارت مخصوصی است که معمولا ازمقوا ساخته شده ونمونه های کاغذی، پلاستیکی وفلزی هم دارد. با این کارت، طول و عرض تمبرودندانه های آن را اندازه گیری می شود . دندانه های تمبر را روی خط عمودی روی کارت قرار می دهند جایی که تمام دندانه های تمبر درست روی این خطوط منطبق شد، عدد کنار کارت تعداد دندانه ها را نشان می دهد. دربعضی مواقع دندانه های افقی وعمودی با هم متفاوت است؛ مثلا تمبر11×16 نشان می دهد که تمبر11 دندانه افقی و16 دندانه عمودی دارد. برای تعیین اندازه ی دندانه ها ،همیشه دندانه ی افقی درردیف اول قرار می گیرد . اگر تعداد دندانه های چهار طرف تمبر متفاوت باشد باید آنها رادر جهت عقربه های ساعت شمرد. همیشه اندازه ی تمبرتان را را با اندازه ی نام برده شده در کاتالوگ مقایسه کنید.
شارنیه:
در قدیم آلبوم های امروزی که باندی پلاستیکی برای نگهداری از تمبرها دارند وجود نداشت، به همین خاطر، ازوسیله ای به نام شارنیه استفاده می کردند. شارنیه واسطی بین تمبر آلبوم است. به این صورت که دو طرف شارنیه را با مقدار کمی آب خیس کرده، یک طرف آن را به پشت وبالای تمبر و طرف دیگرش را به آلبوم می چسباند. شارنیه مانع چسبیده شدن تمبرها به آلبوم می شود.
پوشت:
نوارهای شفافی هستند که با توجه به فرم و اندازه تمبرها بریده شده و بر روی آلبوم نصب می شوند. این روزها از پوشت به جای شارنیه استفاده می شود. تمبرها به وسیله ی پنس بین پوشت آلبوم قرار می گیرد. آلبوم هایی که به جای شارنیه از پوشت برای ثابت نگه داشتن تمبر در آنها استفاده می شود، ارزش تمبرها را بیشتر حفظ کرده و از کثیف شدن تمبر به واسطه ی چسبی که از شارنیه بیرون زده جلو گیری می کنند.
تمبر های جاری: این تمبر ها همان هایی هستند که هدف اصلی ایجاد تمبر بوده بوده اند. یعنی برای پرداخت هزینه های پستی استفاده می شوند. تمبر های جاری ایران که ازسال ۱۲۴۷ منتشر شده اندبه سه دسته «مجموعه های جاری قاجاریه پهلوی و جمهوری اسلامی» تقسیم می شوند. این تمبرها بر حسب نیاز در دوره ی معین« ۴ساله یاکمتر» دوباره چاپ می شوند. تمبر های مالیاتی یا خیریه ازاین نوع تمبر ها هستند.
تمبرهای یاد گاری: این تمبر ها به منظور مناسبت های خاص موضوع های معین بزرگداشت یک شخصیت و یا نشان دادن یک واقعه ی مهم منتشر می شودو این تمبر ها دریک نوبت چاپ می شوند. البته خود این تبمرها هم دسته بندی دارند تمبر های یادگاری مشترک: وقتی که دو کشور با هم یک موضوع را چاپ کنند. تمبر یادگاری روز: برای برخی اتفاقات مهم که در جامعه می افتد وارش ثبت شدن دارد.این تمبر ها را چاپ می کنند. تمبر های یادگاری طبیعت : تمبر های یادگاری گاهی او قات از مناظر طبیعی الهام می گیرند. تمبر های یادگاری شخصیت:این تمبر ها برای ارج نهادن به شخصیت افراد مهم واندیشمند در زمینه های مختلف چاپ میشوند.تمبرهای شخصی:ما می توانیم با عکس یا طرح و آرم مورد نظر خود تمبر شخصی خود را درست کنیم.
اولین های تمبر:
بد نیست کمی هم درباره ی اولین های تمبرصحبت کنیم.
اولین تمبر چسبدار جهان:
اولین تمبر پستی جهان معروف به پنی سیاه در اول ماه می 1840 در انگلستان به چاپ رسید. این تمبر از 6 می همان سال ارزش پستی پیدا کرد. خالق آن سررولاند هیل (1879 1795میلادی) می باشد.
اولین نمایشگاه تمبر:
اولین نمایشگاه انحصاری تمبر در سال 1870 میلادی و در شهر در سدن آلمان بر گزار شد.
اولین نماشگاه بین المللی تمبر:
اولین نمایشگاه بین المللی تمبر نیز درآلمان برگزار شد ولی این بار در سال 1870 میلادی و در شهر فرانک فورت.
اولین موزه پستی :
اولین موزه ی پستی جهان معروف به موزه ی«رایش پست» در سال1872 میلادی توسط «ها ینریش فون استفان» آلمانی بنیان گذاری شد.
اولین حراجی تمبر:
اولین حراجی تمبر جهان در 29 دسامبر1865 میلادی در هتل دروت پاریس برگزارشد.
اقلام جانبی:
شرکت پست علاوه بر تمبر اقلام جانبی مرتبط با آن نیز تولید می کند که از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:
آیروگرام :
یک برگ کاغذ سبک ونازک است که متن نامه در پشت آن نوشته می شود و سپس با تا کردن ، کاغذ به شکل یک پاکت نامه پستی در می آید که توسط پست هوایی ارسال می شود. کرایه پستی آن کمتر از کرایه یک نامه ی هوایی است.
پاکت مهر روز:
هر تمبر یادگاری که چاپ می شود مهر روز منحصر به فردی نیز دارد که نشان دهنده ی عنوان تمبر و تاریخ انتشار آن است . پاکت مهر روز( پاکت نخستین روزانتشار) پاکت مخصوصیت که تمبر پستی روی آن چسبانده شده وتمبر توسط این مهر خاص ممهور و ابطال می شود. پاکت های مهر روز به دو صورت ساده یا طرح دار تولید می شوند. بسیاری از مجموعه داران تمبر پاکت های مهر روز را نیز جمع می کنند.
پاکت تمبر دار:
پاکت تمبردار به پاکتی گفته می شود که طرح تمبر توسط شرکت پست از قبل بر روی ان چاپ شدهباشد. از این پاکت ها برای ارسال نامه های عادی شهری و بین شهری استفاده می شودو در صورتی نامه ی ما اضافه وزن نداشته باشدنیازی به چسباندن تمبر نیست.
دفترچه ی تمبر دار:
به یک یا چند سری تمبر که داخل یک جلد مقوایی قرار داده شده باشد،دفترچه ی تمبردار گفته می شود. این دفترچه ها معمولا دارای توضیحاتی در مورد تمبرهای داخل ان است. اولین دفترچه ی تمبردار رسمی دنیا در سال 1895 در کشور لوگزامبرگ منتشر شد. ایران نیز تا کنون چهار دفترچه ی تمبردار منتشر کرده است.
مگزیموم کارت: کلمه ی مگزیموم کارت برای اولین بار درسال 1932توسط یک مجموه دار بلژیکی ابداع وبه کار گرفته شد. مگزیموم کارت، کارت پستالی است که روی سطح عکس دار آن تمبری با موضوع مشابه چسبانده وباطل شده باشد. منظوراز مگزیموم (حداکثر) در این کارتها نهایت ارتباط بین تصویر کارت پستال ، تمبری که بر روی آن چسبانده شده ومهری که جهت ابطال کارت به کار می رود . در این میان جزء اصلی کارت پستال است ولی برای داشتن یک مگزیموم کارت باید دو جزء دیگرهم باشد. اولین نمایشگاه مگزیموم کارت در سال 1961 در پاریس برگزارشد و به دنبال آن و برای اولین بارمگزیما فیلی در اجلاس سال 1980 «ایسن» آلمان به طور رسمی به عنوان شاخه ای از تمبر شناسی شناخته شد. امروزه جمع آوری آن در بین علاقه مندان به تمبر درسراسر جهان بسیار شایع است.
آلبوم: کسی که می خواهد با سرمایهای اندک شروع کند باید از آلبوم های ساده و ارزان شروع کرد. مجموعه دار مبتدی اگر پولی که برای خرید تمبر کنار گذاشته را صرف خرید تمبر کند بهتر است. مجموعه دارهای حرفه ای از اول تعیین می کند که قرار است چه تمبر هایی با چه موضوعی وچند تمبر داخل ان جای بدهد.کتاب های مرجع٬ نشریات و کاتالوگ ها :کاتالوگ فهرست مصوری از تمبرهای مختلف منتشر شده به همراه قیمت و همه ی مشخصات انها هستند. متداول ترین کاتالوگ های جهان عبارت است از:« Yvert & tellier »ازفرانسه و به زبان فرانسوی٬«Michel» از المان و به زبان های المانی و انگیلیسی٬«Stanly Gibbons» از انگلیس وبه زبان انگلیسی و«Scott»از امریکا و زبان امریکایی است. دسرس ترین کاتالوگ تمبر های ایران ٬ کتاب راهنمای تمبرهای ایران است و تازه های تمبر های داخلی و خارجی را می توانید در مجلات تمبر پیدا کنید. پنس: یک وسیله ی بسیار ساده و در عین حال بسیار ضروری برای یک مجموعه دار است.این پنس ها مخصوص تمبر هستند و باید انها را از فروشندگان تمبر خرید.از پنس به این دلیل استفاده می شود که از تماس نوک انگشت با تمبر جلوگیری شود٬ چون بود و نبود اثر انگشت بر قیمت تمبر اثر می گذارد.(پنسهای باریک٬نازک و شیاردار٬تمبر ها را سوراخ وخراب می کند) ذره بین: ذره بین یکی از وسایل های مهم بشمار می اید زیرا با وجود ان چیزهایی که با چشم معمولی در تمبر قابل دیدن نیست را خواهید دید. بهتر است ذره بین را از فرو شندگان تمبر تهیه نمایید.برای استفاده از ذره بین باید یک چشم را بسته و با چشم دیگر دید زیرا ذره بین مثل چشمی دوربین است .
وسایل مورد نیاز نگهداری تمبر<2>
دندانه شمار:
یکی از مشخصات اصلی تمبر دندانه های آن است. گاهی تمبرها از نظر طرح وشکل واندازه یکی هستند و تنها اندازه ی دندانه ها یا به اصطلاح پرفراژ آنها وجه تمایزشان از یکدیگر است. به همین د لیل ، توانایی تشخیص تفاوت های دندانه ها بسیار اهمیت دارد. واگر یک دندانه شمار داشته باشید، با مشکل روبه رو نخواهیم شد. دندانه شمار کارت مخصوصی است که معمولا ازمقوا ساخته شده ونمونه های کاغذی، پلاستیکی وفلزی هم دارد. با این کارت، طول و عرض تمبرودندانه های آن را اندازه گیری می شود . دندانه های تمبر را روی خط عمودی روی کارت قرار می دهند جایی که تمام دندانه های تمبر درست روی این خطوط منطبق شد، عدد کنار کارت تعداد دندانه ها را نشان می دهد. دربعضی مواقع دندانه های افقی وعمودی با هم متفاوت است؛ مثلا تمبر11×16 نشان می دهد که تمبر11 دندانه افقی و16 دندانه عمودی دارد. برای تعیین اندازه ی دندانه ها ،همیشه دندانه ی افقی درردیف اول قرار می گیرد . اگر تعداد دندانه های چهار طرف تمبر متفاوت باشد باید آنها رادر جهت عقربه های ساعت شمرد. همیشه اندازه ی تمبرتان را را با اندازه ی نام برده شده در کاتالوگ مقایسه کنید.
شارنیه:
در قدیم آلبوم های امروزی که باندی پلاستیکی برای نگهداری از تمبرها دارند وجود نداشت، به همین خاطر، ازوسیله ای به نام شارنیه استفاده می کردند. شارنیه واسطی بین تمبر آلبوم است. به این صورت که دو طرف شارنیه را با مقدار کمی آب خیس کرده، یک طرف آن را به پشت وبالای تمبر و طرف دیگرش را به آلبوم می چسباند. شارنیه مانع چسبیده شدن تمبرها به آلبوم می شود.
پوشت:
نوارهای شفافی هستند که با توجه به فرم و اندازه تمبرها بریده شده و بر روی آلبوم نصب می شوند. این روزها از پوشت به جای شارنیه استفاده می شود. تمبرها به وسیله ی پنس بین پوشت آلبوم قرار می گیرد. آلبوم هایی که به جای شارنیه از پوشت برای ثابت نگه داشتن تمبر در آنها استفاده می شود، ارزش تمبرها را بیشتر حفظ کرده و از کثیف شدن تمبر به واسطه ی چسبی که از شارنیه بیرون زده جلو گیری می کنند.
تمبر های جاری: این تمبر ها همان هایی هستند که هدف اصلی ایجاد تمبر بوده بوده اند. یعنی برای پرداخت هزینه های پستی استفاده می شوند. تمبر های جاری ایران که ازسال ۱۲۴۷ منتشر شده اندبه سه دسته «مجموعه های جاری قاجاریه پهلوی و جمهوری اسلامی» تقسیم می شوند. این تمبرها بر حسب نیاز در دوره ی معین« ۴ساله یاکمتر» دوباره چاپ می شوند. تمبر های مالیاتی یا خیریه ازاین نوع تمبر ها هستند.
تمبرهای یاد گاری: این تمبر ها به منظور مناسبت های خاص موضوع های معین بزرگداشت یک شخصیت و یا نشان دادن یک واقعه ی مهم منتشر می شودو این تمبر ها دریک نوبت چاپ می شوند. البته خود این تبمرها هم دسته بندی دارند تمبر های یادگاری مشترک: وقتی که دو کشور با هم یک موضوع را چاپ کنند. تمبر یادگاری روز: برای برخی اتفاقات مهم که در جامعه می افتد وارش ثبت شدن دارد.این تمبر ها را چاپ می کنند. تمبر های یادگاری طبیعت : تمبر های یادگاری گاهی او قات از مناظر طبیعی الهام می گیرند. تمبر های یادگاری شخصیت:این تمبر ها برای ارج نهادن به شخصیت افراد مهم واندیشمند در زمینه های مختلف چاپ میشوند.تمبرهای شخصی:ما می توانیم با عکس یا طرح و آرم مورد نظر خود تمبر شخصی خود را درست کنیم.
چه طور تمبرهارا حفظ کنیم؟
نوع آوری درتمبر
نوع آوری درتمبر :
نوع آوری های حاصل از پیشرفت فناوری در سالهای اخیر تاثیر خود را بر صنعت تمبر نیز گذاشته است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
تمبر بر چسبی از جنس نقره:
فرانسه در سال 2008 یک تمبر 5 یورویی از جنس نقره خالص 99.9 درصد تولید کرد که می توان آنرا روی پاکت یا پستی چسباند و مورد استفاده قرار داد. در سال 2003 نیز لهستان و واتیکان تمبر مشترکی از جنس نقره در موضوع پاپ ژان پل دوم منتشر کرند.
تمبر برچسبی از جنس چوب:
این گونه تمبرها از جنس چوب واقعی است وبه صورت برچسبی تولید شده و در مبادلات پستی قرار می گیرد.
تمبر بر چسبی از جنس پارچه گلدوزی شده:
این گونه تمبرها به جای اینکه در چاپخانه چاپ شوند به سفارش کشورها در کارگاه ها یا کارخانه جات تولید می شوند.
تمبر هولوگرام :
چند سالی است که استفاده از هولوگرام برروی تمبر باب شده وشرکت پست جمهوری اسلامی ایران نیز خوشبختانه درسال 1385 دو قطعه تمبر 4400 و5500 ریالی منتشر کرد که یکی به شکل دایره ودیگری به شکل مستطیل است.
تمبر معطر با رایحه خوش گل ، صندل وشکلات ، تمبر با موضوع گل همراه با چند تخم گل بر روی آن
تمبر نقره اندود و خاکی :
روسیه درسال 2003 قهرمان کاپ دیویس شد وبه همین مناسبت تمبری منتشر کرد که تصویر کاپ با نقره خالص 9/99 درصد به صورت برجسته نقره اندود شده است. همچنین پودر روی قسمت زمین تنیس تمبر بخشی از خاک رس واقعی استفاده شده در طول برگزاری مسا بقات است.
تمبر با خط بریل :
آلمان در سال 2003 تمبری منتشر کرده که با حروف بر جسته خط ویژه روشندلان « بریل» می باشد.
ترین های تمبر
ترین های تمبر:
داشتن بعضی تمبرها آلبوم شما را منحصر به فرد می کند. البته داشتن برخی از این تمبرهای ویژه، نه کار کسی هست ونه می شود به این راحتی پیدایشان کرد. قیمت شان هم طبیعی است که آن قدر نجومی باشد که خرید آنها فقط درلیست آرزوها جای می گیرد.
کوچکترین تمبر:
تمبر 10 سنتی بولیوار کلمبیا چاپ شده در سال 1863 در ابعاد 55\9*8 میلیمتر کوچکترین تمبر دنیا است.
بزرگ ترین تمبر جهان:
بزرگ ترین تمبر دنیا را چین در سال 1905 چاپ کرد. ابعاد این تمبر 210*65 میلیمتر است.
کم ترین ارزش اسمی:
کمترین ارزش اسمی چاپ شده بر روی یک تمبر، 10\1 سنتی اندونزی فرانسه در سال 1922 است.
بیش ترین ارزش اسمی:
بیش ترین ارزش اسمی چاپ شده بر روی یک تمبر،50000000000 مارکی آلمان در سال 1923 میلادی است . البته به علت تورم بسیار بالای آن سال است.
گران ترین تمبر:
تمبر 3اسکلینگی زرد سوئد منتشر شده در سال 1855 میلادی رکورد دار گرانترین تمبرهای جهان است. این تمبر در نوامبرسال 1996 در یک حراجی در زوریخ سویس به قیمت 1400000 پوند تقریبا معادل 22800000000 ریال فروخته شد.
ابتدا قسمتی که تمبر برروی آن چسبیده شده بود با قیچی می بریم وکاسه ای را آب ولرم می کنیم. تمبر را با دست خشک درون آب می اندازیم. بعد ار مدتی آنها را از آب بیرون می آوریم وبرای خشک کردن آنها تمبر را بین دو کاغذ خشک کننده می گذاریم . تقریبا بعد از یک یا دو ساعت آنرا برمی دار یم بعد اگر اسکنربا دستگاه دیگری برای صاف کردن داری بگذارید و بعد از مدتی کوتاه آنرا بردارید. حالا دیگر تمبر شما قابل قرار دادن در آلبوم می باشد. نکته ی ریز این کار این است که نباید تمبر های قدیمی یا بلوکی را از روی پاکت جدا کنیم.
هر تمبری راجمع نکنید
کسی که شروع به جمع آوری تمبر می کند باید برنامه دقیق داشته باشد.از این شاخه به آن شاخه پریدن جز هدر رفتن وقت وسرمایه فایدهای نخواهد داشت. کاری که باعث می شود بعد از مدتی آلبومی روی دست تان بماند که تمبرهای بی ربط به هم دارد. طوری که حتی نمی توانید برای چید مان آنها نظم خاصی برقرار کنید.
برای جمع آوری تمبرهای یادگاری، بهتر است به طور مثال از تمبر های منتشر شده ی سال 1358 شروع کرده وتا کنون ادامه داد. کار این دوره که تمام شد، باید به سراغ تمبر های جاری آن بروید به همین ترتیب سراغ تمبرهای قدیمی تر بروید بعد از آن، اگر بودجه تان اجازه داد تا خرید تمبر را ادامه دهید، بروید به سراغ تمبر های دیگر کشورها تا مجموعه تان به اندازه چند تمبر هم که شده از مرز های کشورمان فراتر برود.
|
راهنماي نگهداري و حفاظت از مجموعه هاي تمبر |
|
مقدمّه بسياري از مجموعه داران و تمبرشناسان با آگاهي از اهميت حفظ و نگهداري صحيح مجموعه هاي تمبر و ديگر اقلام پستي ، همواره مي كوشند تا با رعايت اصول مربوط، مجموعه هاي خود را براي تحويل به صاحبان آينده آنها ، حفظ نمايند. در كنار اين عده، معدود افرادي نيز هستند كه با بي اعتنايي به نحوه مراقبت از مجموعه هاي تمبر، به ارائه نظراتي از قبيل اين جمله اكتفا مي كنند " اين مجموعه در طول حيات من محفوظ خواهد ماند". با آگاهي يافتن از اصول صحيح حفظ و نگهداري مجموعه ها، خواهيد ديد كه اين كار آنقدرها هم پيچيده نيست كه مقاله اي در باب آن نگاشته شود. سعي من در اين مقاله تنها بر آن بوده است تا راهنمايي مختصر يا ابتدايي را تهيه و ارائه نمايم. علاقه مندان مي توانند براي دست يافتن به اطلاعات جامع تر در اين زمينه، به كارشناسان حفاظت و مرمت كاغذ مراجعه نمايند. كتابخانه بريتانيا متولي مجموعه هايي ملّي با ارزش و اهميت بين المللي است كه سابقه حفظ و نگهداري برخي از آنها در اين كتابخانه به بيش از 250 سال مي رسد. در طول اين مدّت، اين كتابخانه همگام با مشاركت كتابخانه و آرشيو و تدابير و اقداماتي كه جهت حفظ اين مجموعه ها در نظر گرفته شده اند، پيشرفت نموده است. وظيفه ابوابجمعداران اين مجموعه ها، علاوه بر آگاهي يافتن از كميّت مجموعه هاي تحت اختيار خود ، همكاري با كارشناسان حفاظت و مرمتي است كه داراي دانشي تخصصي و تجربه اي عملي باشند. كتابخانه بريتانيا در سال 1989، كتابي تحت عنوان حفظ و نگهداري اقلام پستي[1] منتشر نمود كه توسط ت.ج. كالينگز، استاد فقيد حفاظت و مرمت كاغذ، و ر.ف. اِسكولي-وِست، مدير اسبق مجموعه هاي تمبر كتابخانه بريتانيا نوشته شده است. كتاب ديگري با همين عنوان نيز با همكاري انجمن تمبرشناسي آمريكا[2] منتشر شده است. براي درك بهتر موضوع مورد بحث ، مطالب را در هفت بخش مجزا بدين شرح: محيط، نور، كاغذ، چسب، جلد هاي نگهدارنده پلاستيكي، عوامل فيزيكي و ترميم تشريح نموده ام.محيط مجموعه هاي تمبر و ديگر اقلام پستي بايد در مكاني با دماي زير 18 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 55 الي 60 درصد نگهداري شوند. تحقيقات اخير نشان داده اند كه مواد كاغذي چسب دار و دندانه دار در محيط هايي با رطوبت نسبي بيشتر، آسيب كمتري خواهند ديد. محيط هاي خيلي گرم و مرطوب، خطر رشد قارچ ها را افزايش مي دهند و در نتيجه مكان مناسبي براي نگه داري مجموعه ها نمي باشند. به خاطر داشته باشيد كه يكي از دلايل تغيير رنگ و لك گرفتگي تمبرها و ديگر اقلام پستي ، رشد قارچ هاي مرده است كه با مهيا نمودن شرايط مناسب مي توان از ايجاد آنها جلوگيري نمود. چنانچه هواي محيط، بسيار خشك باشد، كاغذ آسيب مي بيند و كشش ميان كاغذ و چسب تمبرهايي كه مورد استفاده پستي قرار نگرفته اند، افزايش مي يابد. افزايش كشش ميان كاغذ و چسب تمبرها ممكن است به ايجاد شكاف بين دندانه ها منجر شود. علاوه بر خشكي هوا، رطوبت موجود در هوا نيز از جمله عواملي است كه در صورت عدم كنترل، تهديدي جدي براي كاغذ و خصوصاً چسب تمبرها به حساب مي آيد. تهويه مداوم هواي محيط هاي نمايش و نگهداري يا خزانه، مي تواند به كاهش ميزان رطوبت كمك كند. گرمايش ملايم و تدريجي محيط نيز براي كاهش ميزان رطوبت مفيد است. هيچگاه بدون تهويه هواي كافي، اقدام به گرم نمودن اتاق هاي مرطوب نكنيد، چرا كه با اين كار به رشد قارچ ها كمك خواهيد كرد.شايان ذكر است هواي تميز و عاري از آلاينده ها نيز در سالم ماندن مجموعه ها نقش بسزايي ايفا مي كند. استعمال دخانيات و مجموعه داري تمبر مغاير هم مي باشند چرا كه بو، دود و خاكستر ناشي از سيگار همگي باعث وارد آمدن خسارات به تمبر و ديگر اقلام پستي مي شوند. نور بهترين حالت نورپردازي در محيط هاي نگهداري از مجموعه ها ، ايجاد تاريكي مطلق است. بديهي است ما براي مطالعه مجموعه هاي تمبر و ديگر اقلام پستي خود و نمايش آنها به ديگر مجموعه داران و تمبرشناسان، به نور نياز داريم؛ امّا ميزان اين نور بايد در چه حد باشد؟ به زبان ساده، ميزان تابش نور در سالن هاي نمايش تمبر نبايد از 50 لوكس[3] يعني ميزان نور تابيده شده حاصل از 50 عدد شمع تا فاصله يك متر، تجاوز كند. نور داراي اشعه ماوراء بنفش است و از اين رو، نور حداكثر 10 ميكرو وات بر لومن[4] براي سالن هاي نمايش تمبر توصيه مي شود. تامين شرايط نوري مطلوب، از جمله وظايف تمامي برپا كنندگان نمايشگاه هاي تمبر مي باشد. در حاليكه بيشتر برپا كنندگان ، حداقل از تابش مستقيم نور آفتاب در نمايشگاه هاي تمبر جلوگيري مي كنند، تقريباً باز هم از تامين شرايط نوري نزديك به استاندارد نگهداري تمبر و ديگر اقلام پستي يعني نور 50 لوكس باز مي مانند. اگرچه رسيدن به شرايط نوري استاندارد، كاري دشوار و پرهزينه به شمار مي رود، امّا مي بايست اقدامات لازم براي كاهش ميزان نور و خسارات ناشي از آن اتخاذ گردد. با بررسي و مقايسه مجموعه هاي حفاظت شده در برابر نور نظير مجموعه هاي تمبركتابخانه بريتانيا و مجموعه تمبر خاندان سلطنتي انگلستان و مجموعه هايي كه در برابر نور محافظت نشده اند، ملاحظه مي شود كه تمبرهاي موجود در مجموعه هاي حفاظت شده در برابر نور رنگ هاي درخشنده و تازه اوليه خود را حفظ كرده اند.در يكي از نمايشگاه هاي بين المللي تمبر كه در سال 2000 در اروپا و تحت قوانين و نظارت مستقيم فدراسيون بين المللي تمبر (FIP )[5] برگزار گرديد، ظاهراً هيچ توجهي به تامين شرايط نوري استاندارد معطوف نشده بود. سالن هاي نمايشگاه با استفاده از شيشه مسقف شده بودند و همين امر، سبب تابش مستقيم نور آفتاب و ميزان بالاي اشعه ماوراء بنفش مي شد. جدولي كه در دنباله مي آيد نشان دهنده ميزان نور و اشعه ماوراء بنفش موجود در تالارهاي اين نمايشگاه مي باشد كه در يك روز ابري به طور نامنظم اندازه گيري شده اند: اشعه ماوراء بنفش(UV) لوكس(Lux) 10= استاندارد 50 = استاندارد 165 91 307 187 108 230 98 477 182 883 146 1621 368 1707 381 1853 381 1853 390 2375 471 3127 479 3395 در نتيجه چنين شرايطي، تمبرهاي به نمايش درآمده دچار تغيير رنگ شدند. چنانچه نظارت فدراسيون بين المللي تمبر بر نمايشگاه هاي بين المللي شامل تامين كليه شرايط و اعمال اقدامات لازم براي حفاظت از مجموعه هاي به نمايش درآمده، مي باشد بر اين فدراسيون است تا براي جلوگيري از ايجاد بدترين شرايط، استانداردهايي را وضع نمايد. فتوكپي كردن تمبرها و ديگر اقلام پستي نيز علاوه بر داشتن خطر ناشي از نور شديد ، خطر گرما را نيز در خود دارد كه سبب وارد آمدن آسيب هايي به كاغذ مي شود. استفاده از برخي از دستگاه هاي پيشرفته تر در اين خصوص ممكن است درصد آسيب كمتري داشته باشند كه در اين باره نيز لازمست تحقيقاتي انجام گيرد. در اداره مجموعه هاي تمبركتابخانه بريتانيا، تمامي چراغ ها و پنجره ها، داراي فيلتر UV (اشعه ماوراء بنفش) مي باشند و هيچ مجموعه اي بدون دليل در معرض نور قرار داده نمي شود. كاغذ كاغذها فرم و ساختاري پيچيده دارند. بهترين كاغذها داراي PH بين 0/6 تا 5/8 مي باشند. PH عبارتست از ميزان اسيدي يا قليايي بودن مواد. كاغذهاي اسيدي معمولاً به مرور زمان مانند كاغذ روزنامه ها و كتاب هايي با جلد شُميز به رنگ قهوه اي در مي آيند. اقلام پستي از قبيل تمبر، پاكت، پاكت مهرروز و خصوصاً كارت پستال نيز از كاغذهاي اسيدي تهيه مي شوند. بسياري از اين اقلام، به دليل كيفيت پايين كاغذ عمري چند ساله دارند و در مواردي تا ده الي بيست سال دوام مي آورند. مشكل اسيدي بودن كاغذ را مي توان با اسيدزدايي كردن حل كرد كه توصيه مي شود اين كار را با كمك كارشناسان حفاظت انجام دهيد. كارت پستال هايي كه روي آنها نام و نشاني و يا پيامي تايپ يا دست نويس شده و به مصرف پستي رسيده اند و شايد چسب بيشتري داشته باشند، نياز به مراقبت ويژه دارند زيرا در جريان اسيدزدايي بايد خيس شوند. اسيدزدايي در زمان مرمت مانع از بروز واكنش هاي اسيدي مي شود اما تاثيري در قهوه اي نشدن كاغذ ندارد. بديهي است ورقه هاي آلبوم بايد از جنسي باشند كه به محتويات خود آسيبي نرسانند و از اين رو مي بايست عاري از اسيد بوده و با استاندارد ايزو 9706 ويژه كاغذهاي با دوام مطابقت داشته باشند.چسب همانطور كه قبلاً در بخش محيط نيز اشاره شد غالباً چسب وكاغذ تمبر با هم در كشش هستند و شرايط نگهداري مناسب ميزان اين كشش را كاهش خواهد داد. اگر چسب تمبر كاملاً خشك شود ( خصوصاً اگر ضخامت چسب زياد باشد)، چسب ترك مي خورد و به كاغذ تمبر يا پاكت آن آسيب مي رساند. بنابراين، برداشتن چسب از پشت تمبرها در طولاني مدت اقدامي مفيد خواهد بود اما در خصوص چگونگي انجام اين كار به بهترين نحو، تحقيقاتي لازم است. برداشتن چسب از پشت تمبرها به وسيله خيساندن در آب در بسياري از موارد، اقدام مناسبي نيست زيرا بر جوهر تمبرها تاثير سوء مي گذارد.چسب هاي حساس به فشار، يا به عبارتي چسب هايي كه بر پشت تمبرها قرار داده مي شوند، يكي از دغدغه هاي بزرگ در حفظ و نگهداري اين اشياء كاغذي به شمار مي روند. چسب هاي شيشه اي از جمله چسب هاي حساس به فشار مي باشند و همانطور كه اكثر ما مي دانيم چسب آنها به مرور به رنگ قهوه اي در مي آيد و روي هر چيزي كه بر آن چسبيده باشد، لكه بر جاي مي گذارد. آيا همين مساله درباره تمبرهاي چسب دار نيز وجود دارد؟ در عين حال، هرگز براي ترميم اقلام پستي از چسب هاي حساس به فشار استفاده نكنيد؛ زيرا اين چسب ها براي اين منظور، ساخته نشده اند. مواد پلاستيكي مطالب بسياري درباره مواد پلاستيكي همچون پايه هاي پاكتي نگهدارنه تمبر و حفاظ هاي پلاستيكي مورد استفاده مجموعه داران و تمبرشناسان نوشته شده است. در اينجا تنها به گفتن اين مطلب بسنده مي كنم كه در موزه ها، كتابخانه ها و مراكز آرشيو معتبر دنيا براي حفظ و نگهداري و بايگاني كاغذ تنها از نوعي پلي استر ( با نام تجاري Mylar ) كه بدون هر گونه پوشش ضد الكتريسيته ساكن مي باشد، استفاده مي كنند. در اين مراكز، هرگز از PVC استفاده نمي شود.عوامل فيزيكي بديهي است در هنگام لمس اشياء كاغذي ، دستان ما بايد پاكيزه باشند؛ اما با وجود پاكيزگي، باز هم رطوبت پوست دستان ما به تمبرها و پاكت هاي پستي منتقل خواهد شد. به همين دليل است كه در كتابخانه ها و مراكز آرشيو، هنگام بررسي مواد كاغذي ارزشمند و ناياب از دستكش هاي مخصوص استفاده مي كنند.استفاده صحيح از شارنيه، به ما در حفظ و نگهداري تمبرها كمك مي كند. بسياري از مجموعه داران، از شارنيه به درستي استفاده نمي كنند و از اين رو به انجمن هاي تمبر توصيه مي شود مزايا و چگونگي استفاده از اين برگ هاي لولا مانند پوستي را به مجموعه داران تازه كار بياموزند. در هر صورت، در هنگام نصب شارنيه در پشت تمبر، بايد رطوبت كمي به اين برگه هاي كوچك داده شده و آنها را در قسمت بالاي پشت تمبرها چسباند. از پايه هاي پاكتي نگهدارنه تمبر از جنس پلي استر ، نيز مي توان به جاي شارنيه استفاده كرد. شارنيه پايه هاي پاكتي نگهدارنه تمبر از جنس PVCمعمولاً دلّالان و فروشندگان تمبر قيمت پاكت ها را با مداد روي آنها يادداشت مي كنند؛ از اين كار بپرهيزيد چرا كه نوشتن و پاك كردن مكرر قيمت، به مرور زمان به كاغذ صدمه زده و به ايجاد حفره در آن منتج مي شود. در اينجا براي آگاهي خوانندگان علاقه مند، نحوه قرار دادن يا چيدن تمبرها در آلبوم و انباركردن آنها در مخزن مجموعه هاي تمبر كتابخانه بريتانيا كه داراي سابقه اي صد ساله است، شرح داده مي شود. تمبرها يا پاكت ها در غلاف هاي پلي استر تعبيه شده روي صفحات آلبوم هاي مخصوص، چيده مي شوند و سپس در داخل يك حفاظ پلي استر قرار مي گيرند. هر شصت آلبوم بسته به نوع محتويات آنها ، در داخل جعبه هاي مخصوصي كه پوششي ضد آب از جنس كرباس دارند، به صورت عمودي يا ايستاده در قفسه هاي مخصوص قرار داده شده و نگه داري مي شوند. ترميم تمبرها و ديگر اقلام پستي نيازمند به ترميم را مي بايست به كارشناس مرمت كاغذ نشان داد. بد نيست بدانيد كه هر نوع ترميمي را هم نبايد انجام داد زيرا گاهي در حين مرمت اشياء آسيب هايي به آنها وارد مي گردد كه در ابتدا مشاهده نمي شوند، اما به مرور زمان پديدار مي گردند. از سفيد كردن تمبرها خودداري كنيد چرا كه اين عمل با روش ها و فنوني كه در گذشته انجام مي گرفته است، باعث نابودي بسياري از تمبرها و پاكت ها شده است.نكته ي ديگري كه با به خاطر داشته باشيد آنست كه شايد ترميم، نظافت يا لكه زدايي و ... در برخي از حوزه هاي مربوط به اشياء كاغذي مقبول و مورد رضايت باشد، اما در حوزه تمبر و ديگر اقلام پستي به جزء در برخي موارد نادر و استثنايي، كار پسنديده اي نيست. به عنوان مثال، نخستين تمبرهاي جزاير هاوايي و تمبرهاي ميسيونري سال هاي 52-1851 كه روي كاغذهاي بسيار نازك و شكننده چاپ شده اند، از جمله تمبرهايي هستند كه در صورت عدم ترميم، امروزه ديگر تنها نامي از آنها باقي مي ماند. همانطور كه در آغاز اين مقاله نيز متذكر شدم، شما خود متولي حفظ و نگه داري از مجموعه هاي تمبر و ديگر اقلام پستي تان هستيد؛ بنابراين، سعي كنيد تا پايان عمر، از مجموعه هايي كه در اختيار داريد، به خوبي مراقبت نماييد تا بتوانيد اين ميراث ارزشمند را صحيح و سالم به نسل هاي آينده تحويل نماييد. پی نوشتها : [1] The Care and Preservation of Philatelic Materials, by T J Collings and R F Schoolley-West پديدآور: ديويد ر. بيچ |